Uncertainty — Αβεβαιότητα
Αβεβαιότητα — είναι ένα χαρακτηριστικό κατάστασης κατά την οποία απουσιάζουν πλήρεις, ακριβείς ή αξιόπιστες πληροφορίες που είναι απαραίτητες για τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων ή την πρόβλεψη μελλοντικών γεγονότων. Στη συστημική ανάλυση και στη διαχείριση, η αβεβαιότητα ερμηνεύεται ως αντικειμενικά ή υποκειμενικά καθορισμένος περιορισμός της γνώσης σχετικά με την τρέχουσα ή μελλοντική κατάσταση του συστήματος, του εξωτερικού περιβάλλοντος ή των ενεργειών των υποκειμένων.
Η αβεβαιότητα μπορεί να εκδηλώνεται με τη μορφή:
- έλλειψης πληροφοριών για το εξωτερικό περιβάλλον·
- αδυναμίας ακριβούς εκτίμησης των συνεπειών εναλλακτικών αποφάσεων·
- αμφισημίας κατά την ερμηνεία των διαθέσιμων δεδομένων.
Αποτελεί βασική έννοια σε κλάδους όπως η συστημική ανάλυση, η θεωρία λήψης αποφάσεων, η διαχείριση κινδύνου, η οικονομία και η μηχανική.
Γενικά χαρακτηριστικά
Η αβεβαιότητα μπορεί να προκύπτει σε πολλές καταστάσεις και χαρακτηρίζεται από σειρά τυχαίων ή άγνωστων παραγόντων. Η κατανομή αυτών των παραγόντων:
- σε ορισμένες περιπτώσεις είναι γνωστή εκ των προτέρων,
- σε άλλες — είναι άγνωστη ή γνωστή μόνο εν μέρει.
Επιπλέον, η αβεβαιότητα συνδέεται συχνά με εξωτερικές ενέργειες:
- εκ μέρους αντιπάλου (στον στρατιωτικό σχεδιασμό),
- εκ μέρους ανταγωνιστή (στον επιχειρηματικό τομέα).
Ταξινόμηση παραγόντων αβεβαιότητας
Ως παράδειγμα παρατίθεται η ταξινόμηση παραγόντων που επηρεάζουν τον βαθμό αβεβαιότητας, από το πρώτο έργο συστημικής ανάλυσης που αφορούσε ζητήματα στρατιωτικού σχεδιασμού (βλ. διάγραμμα).
Αβεβαιότητα στα οργανωτικο-οικονομικά συστήματα
Το πρόβλημα της αβεβαιότητας εξετάζεται με αρκετά εποπτικό τρόπο από τον Κουζμίν Ε. Α. στο έργο «Αβεβαιότητα στην οικονομία: έννοιες και θέσεις». Ο συγγραφέας διακρίνει επτά βασικές θέσεις:
- Μέτρο διαθεσιμότητας πληροφοριών. Η αβεβαιότητα θεωρείται δείκτης του όγκου και της ποιότητας των διαθέσιμων πληροφοριών.
- Ποικιλία επιλογής. Η δυνατότητα εναλλακτικής επιλογής, η πολλαπλότητα των σεναρίων εξέλιξης των γεγονότων.
- Ποιότητα πληροφοριών. Η αβεβαιότητα καθορίζει την αξιοπιστία, την πληρότητα, την αξία, την επικαιρότητα και τη σαφήνεια της πληροφορίας.
- Πηγή κινδύνου. Η αβεβαιότητα αποτελεί εγγενή πηγή διαχειριστικού και οικονομικού κινδύνου.
- Αμφισημία υλοποίησης. Παράγοντες αγνώστου φύσης δημιουργούν αμφισημία στην υλοποίηση γεγονότων.
- Περιορισμός διαχειρισιμότητας. Η αβεβαιότητα περιορίζει φυσικά τη διαχειρισιμότητα και τη σταθερότητα του οργανωτικο-οικονομικού συστήματος.
- Κατάσταση σε σχέση με «ιδανικές συνθήκες». Αντικατοπτρίζει τον βαθμό απόκλισης του πραγματικού συστήματος από την υποθετική «ιδανική» λειτουργία του.
Δείτε επίσης
- Συστημική ανάλυση
- Διαχείριση κινδύνου
- Θεωρία λήψης αποφάσεων