Requirements — الزامات

الزام (Requirement) — گزاره‌ای رسمی (مستندشده) است که توصیف می‌کند سیستم دقیقاً چه چیزی را باید تأمین کند، با چه سطحی از کیفیت یا چه ویژگی‌های فیزیکی/عملیاتی باید دارا باشد، و به گونه‌ای صورت‌بندی شده که بتوان آن را به‌طور یکتا به نیاز اولیه کاربر ربط داد و بعداً تأیید (وریفای) کرد.

انواع الزامات

انواع الزامات:

• الزامات عملکردی: تعیین می‌کنند که یک عنصر مشخص از سیستم چه کاری باید انجام دهد.
• الزامات دقت: پارامترهای کمّی توابع مربوطه‌ای را که سیستم اجرا می‌کند تعیین می‌نمایند.
• الزامات محدودکننده: از محدودیت‌های حالت بهره‌برداری، شرایط محیطی، ایمنی یا انطباق با مقررات ناشی می‌شوند.
• الزامات تأیید (وریفیکیشن): اطمینان می‌دهند که تا چه اندازه می‌توان به داشتن ویژگی‌های تعریف‌شده سیستم در محیط عملیاتی واقعی اعتماد کرد.
• الزامات رابط (Interface): توابع، ویژگی‌ها، تلرانس‌ها و محدودیت‌های تمامی رابط‌ها را تعیین می‌کنند.
• الزامات بهره‌برداری: قابلیت عملیاتی سیستم و نحوه تعامل آن با کاربران را تعیین می‌نمایند.

SMART

برای به‌خاطرسپاری ویژگی‌های الزامات خوب از مخفف SMART استفاده می‌شود.

• Specific (مشخص) — الزام تنها یک عملکرد یا ویژگی سیستم را توصیف می‌کند و بیان می‌دارد چه چیزی و تا چه حد خوب باید انجام شود، بدون اشاره به روش پیاده‌سازی.
• Measurable (قابل اندازه‌گیری) — پارامتر به‌صورت عینی بیان می‌شود: عدد، بازه، تلرانس یا معیار قابل بررسی دیگری که تأیید یکتای انجام را ممکن می‌سازد.
• Achievable (دست‌یافتنی) — تحقق آن با فناوری‌های موجود، زمان‌بندی و بودجه، با سطح ریسک قابل قبول، واقعاً امکان‌پذیر است.
• Relevant (مرتبط) — الزام باید با سطح انتخاب‌شده سیستم تناسب داشته باشد.
• Traceable (قابل ردیابی) — الزام دارای شناسه یکتا و منبع ثبت‌شده است؛ به‌صورت منطقی با الزامات سطح بالاتر و نیازی که آن را ایجاد کرده پیوند دارد و این امر ردیابی دوطرفه را تضمین می‌کند.

منابع

• ISO/IEC/IEEE 29148:2018 «Systems and Software Engineering — Requirements Engineering»
• ISO/IEC/IEEE 15288:2023 «System Life-Cycle Processes»
• PMI: Requirements Management — A Practice Guide, 2015
• INCOSE Guide to Writing Requirements, 2023