Phân tích kịch bản

Phân tích kịch bản — là phương pháp dự đoán và đánh giá các phương án phát triển sự kiện có thể xảy ra trong điều kiện không chắc chắn, được sử dụng nhằm nâng cao tính có căn cứ của các quyết định được đưa ra. Phương pháp này dựa trên việc xây dựng tập hợp các kịch bản thay thế, phản ánh các trạng thái giả định khác nhau của môi trường và kết quả của các quyết định, với mục tiêu xác định các chiến lược hành vi bền vững và hiệu quả.

Trong khuôn khổ lý thuyết ra quyết định, phương pháp tiếp cận theo kịch bản được áp dụng như một công cụ:

• vượt qua sự không chắc chắn và thiếu hụt thông tin,
• cấu trúc hóa các tình huống vấn đề phức tạp,
• phân tích các hậu quả có thể xảy ra của sự lựa chọn trong các điều kiện bên ngoài khác nhau,
• xây dựng và so sánh các chiến lược trong điều kiện rủi ro và đa phương án.

Mục đích và nhiệm vụ của phân tích kịch bản

Phân tích kịch bản được sử dụng:

• khi dự báo hậu quả của các quyết định trong điều kiện bất ổn,
• trong việc lựa chọn chiến lược giữa các hướng phát triển thay thế,
• để luận chứng cho các quyết định bền vững, có hiệu quả trong các kết quả khác nhau,
• khi đánh giá các điểm dễ bị tổn thương và rủi ro liên quan đến các yếu tố bên ngoài.

Nhiệm vụ then chốt — xây dựng hệ thống các kịch bản hợp lý, nhất quán về mặt logic, bao quát các phương án phát triển tình huống có ý nghĩa, và đối chiếu các hậu quả của các quyết định đã chọn giữa các kịch bản đó.

Mối liên hệ với sự không chắc chắn và rủi ro

Phương pháp tiếp cận theo kịch bản là cách hiệu quả để tính đến và diễn giải sự không chắc chắn:

• khi có thông tin không đầy đủ (thiếu thống kê, khả năng quan sát hạn chế),
• trong điều kiện lựa chọn rủi ro (các yếu tố ngẫu nhiên, xác suất),
• khi có nhiều bên tham gia hoặc lợi ích mâu thuẫn (các kịch bản mang tính trò chơi)​.

Phương pháp này cho phép tính đến không chỉ các trường hợp «tốt nhất» và «xấu nhất», mà còn toàn bộ thang các kết quả trung gian, có thể xảy ra và hợp lý.